नेपालको टेलिकम इतिहासमा, एनसेल एउटा यस्तो कम्पनी हो जसले निजी क्षेत्रबाट डिजिटल क्रान्ति सुरु गर्यो।
समयसँगै कम्पनीले विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय नेतृत्व अनुभव गरेका CEO हरु पायो… जसले कम्पनीलाई फरक–फरक दिशामा अघि बढाए।
जस्तै :
2004 – 2008 : वाइज (Spice Nepal Pvt. Ltd.) युग
- एनसेल सुरुमा Spice Nepal Pvt. Ltd. नामले स्थापना भएको हो।
- यसबेला कम्पनीको नेतृत्वमा संस्थापक टीम (स्थानीय + विदेशी) थियो।
मुख्य लक्ष्य - सरकारी नेपाल टेलिकमको एकाधिकार तोडेर बजारमा निजी क्षेत्रको प्रवेश गराउनु।
त्यसपछि 2008 – 2010 : TeliaSonera को आगमन
- स्विडेन/फिनल्याण्डको Telia Sonera Group ले एनसेललाई खरिद गरेपछि कम्पनीको नाम Ncell राखियो।
- CEO: Pasi Koistinen - TeliaSonera बाट पठाइएका फिनिश नागरिक।
उनले कम्पनीलाई आधुनिक प्रविधि र नेटवर्क विस्तारतिर लैजाने रणनीति सुरू गरे।
त्यसपछि
2011 – 2014 : Lars Nyberg & Team (TeliaSonera leadership)
- यस अवधिमा एनसेलले तेज गतिमा नेटवर्क विस्तार, ब्रान्डिङ, र Voice बजारमा dominance हासिल गर्यो।
- कम्पनीले ग्रामीण भेगसम्म नेटवर्क पुर्यायो - ग्राहक संख्या तीव्र गतिमा बढ्यो।
- CEO पदमा विदेशी म्यानेजमेन्ट टीम rotation हुँदै गयो, तर नीति TeliaSonera केन्द्रित नै रह्यो।
त्यसपछि
2016 – 2018 : Axiata Group को हातमा
- मलेसियाको Axiata Group ले एनसेलको ८०% शेयर खरिद गर्यो।
- CEO: Simon Perkins (अंग्रेज नागरिक) - उनले Axiata को नयाँ branding & corporate governance ल्याए।
- Voice बाट Data सेवातिर फोकस सर्यो।
त्यसपछि
2018 – 2020 : Andy Chong
- Axiata समूहकै वरिष्ठ व्यक्ति Andy Chong CEO बने।
- उनले 4G rollout र नयाँ डिजिटल सेवामा प्राथमिकता दिए।
- तर त्यही बेला कर्पोरेट कर विवाद र सरकारसँगका मुद्दाहरू सुरु भए।
त्यसपछि
2021 – 2023 : Andy Chong पछि स्थानीय नेतृत्व + बोर्ड परिवर्तन
- Andy Chong पछि CEO पदमा केही समय Acting CEO (Board बाट नियुक्त) ले जिम्मेवारी सम्हाले।
- यो अवधिमा Ncell ले आन्तरिक पुनर्संरचना गर्यो।
र अब नेपालको दूरसञ्चार क्षेत्रमा फेरि एकपटक नयाँ अध्याय सुरु हुँदैछ...
एकजना यस्तो व्यक्तिको आगमन हुँदैछ, जसले अफ्रिकादेखि एसिया, युरोपदेखि डिजिटल हेल्थ सम्म नेतृत्व गरेको अनुभव बोकेका छन्।
उनको नाम हो - माइकल फोले।
सन २००४ मा स्थापना भएको एनसेल आज नेपालका लाखौँ मोबाइल प्रयोगकर्ताहरूको जीवनसँग गाँसिएको छ।
यो कम्पनीले देशभर 4G नेटवर्क फैलाएर शहरदेखि गाउँसम्म ‘connectivity’ पुर्याएको छ।
कुनै समय केवल सरकारी टेलिकम कम्पनीले बजार कब्जा गरेको बेला, एनसेलले निजी क्षेत्रको रूपमा टेलिकम बजारलाई हल्लाइदिएको थियो।
२० वर्ष पूरा गर्दा, एनसेल आज पनि देशकै ठूला कम्पनीमध्ये पर्छ - राजस्व, रोजगारी, प्रविधि र बजार पहुँचका हिसाबले।
नेपालमा आज ४ कोटीभन्दा बढी मोबाइल जडान छन्। तीमध्ये ठुलो हिस्सा एनसेलको हो। तर पछिल्ला वर्षमा चुनौतीहरू पनि कम छैनन् - कर विवाद, बजारमा प्रतिस्पर्धा, नयाँ प्रविधिको ढिलो विस्तार, र सरकारी नियमनको जटिलता।
यस्तो अवस्थामा, कम्पनीले एक नयाँ नेतृत्व ल्याउने निर्णय गरेको छ।
एनसेलले हालै घोषणा गरेको छ - माइकल फोलेलाई कम्पनीको नयाँ प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (CEO) नियुक्त गरिएको छ।
उनको नियुक्ति कात्तिक १५ गतेबाट लागू हुनेछ।
कार्यवाहक सीईओ सैयद इनामुल कबीर CFO को भूमिकामा फर्किनेछन् - अर्थात् अब कम्पनीको नेतृत्व पूर्ण रूपमा माइकल फोलेले सम्हाल्नेछन्।
तर प्रश्न उठ्छ - को हुन् माइकल फोले? किन उनी यति महत्वपूर्ण मानिन्छन्?
उमेर - ५६ वर्ष
• जन्म: क्यानडा
• शिक्षा - मोन्ट्रियलको McGill University बाट संगठनात्मक मनोविज्ञानमा स्नातक
• अनुभव - टेलिकम, रिटेल, गेमिङ, डिजिटल हेल्थ र फाइनान्समा ३० वर्षभन्दा बढी।
माइकल फोलेको करियर कुनै सामान्य कहानी होइन। उनले फ्रेन्च अफ्रिकामा एयरटेल अन्तर्गत सातवटा देशको टेलिकम बजार सम्हाले।
विभिन्न भाषा, राजनीतिक प्रणाली र आर्थिक चुनौतीबीच पनि उनले कम्पनीलाई नाफामा पुर्याए। त्यसपछि उनी पुगे - पाकिस्तान। त्यो समय टेलिनोर पाकिस्तान गम्भीर व्यापारिक समस्यामा थियो। तर फोलेको नेतृत्वमा कम्पनीले ३.५ करोड ग्राहक बनायो, ३G लाइसेन्स लियो र देशको दोस्रो ठूलो मोबाइल अपरेटर बन्न सफल भयो।
त्यसपछि उनले नेतृत्व गरे - ग्रामीणफोन (बंगलादेश)। त्यो देशमा ७ करोडभन्दा बढी ग्राहक, तीव्र प्रतिस्पर्धा, डिजिटल परिवर्तन…
फोलेले कम्पनीलाई ‘next phase of digitalization’ मा लैजाने चुनौती स्वीकारे। CEO हुँदा उनले नेटवर्क विस्तार, 4G rollout र सेवा सुधारमा ऐतिहासिक काम गरे।
पछिल्लो समय उनी वाटु माइक्रोफाइनान्स (DRC) का अध्यक्ष थिए - अफ्रिकाको अग्रणी फाइनान्स कम्पनी। यसले देखाउँछ - फोले केवल टेलिकम नायक मात्र होइन, डिजिटल फाइनान्स र इकोसिस्टम नेतृत्वकर्ता पनि हुन्।
माइकल फोले आउनु अघि कम्पनीको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका थिए - सैयद इनामुल कबीर। उनले CFO को भूमिकासँगै केही समय ‘Acting CEO’ को जिम्मेवारी पनि सम्हाले।
उनीले वित्त र रणनीतिमा गहिरो अनुभव बोकेका छन् - Grameenphone, Dtac Thailand, KPMG, Nestlé जस्ता कम्पनीमा काम गरेको ट्र्याकरेकर्ड छ। अब फोले CEO बन्दा कबीर फेरि आफ्नो मूल जिम्मेवारी CFO मा फर्किँदैछन्।
तर फोलेको बाटो नेपालमा सजिलो छैन…
• 5G प्रविधि सुरु नहुनु
• ग्रामीण क्षेत्रमा नेटवर्क विस्तारको उच्च लागत
• कर विवाद र सरकारी नियमन
• OTT सेवाहरू (जस्तै WhatsApp, Viber) बाट Voice revenue घट्नु
• बजारमा सरकारी नेपाल टेलिकमसँग कडा प्रतिस्पर्धा
यी सबै चुनौतीबीच फोलेले कम्पनीलाई डिजिटल सेवाको नयाँ मोडेल तिर लैजानुपर्नेछ।
तिनीहरूले डेटा–आधारित सेवाहरू, फिनटेक, र ‘Digital Nepal’ को लक्ष्य सँगै काम गर्नुपर्नेछ।
माइकल फोलेजस्ता अनुभवी व्यक्तित्वको आगमनले धेरैलाई आशा दिएको छ -
• नेपालमा टेलिकम बजार अझ व्यवस्थित र प्रतिस्पर्धी हुने,
• प्रविधि विस्तार तीव्र हुने,
• ग्राहक सेवामा सुधार आउने,
• र एनसेलले पुरानो ‘Tax Controversy’ बाट ध्यान हटाएर नयाँ भविष्य निर्माण गर्ने।
उनको ग्लोबल दृष्टिकोणले नेपाललाई South Asia + Africa को Best Practice ल्याउन सक्ने सम्भावना छ।
शायद अब एनसेल केवल Voice/Data कम्पनी होइन, डिजिटल इकोसिस्टम निर्माणकर्ता बन्नेछ।
काठमाडौँमा जिम्मेवारी लिँदै माइकल फोले भन्छन् - म यो अवसर पाउँदा सम्मानित र उत्साहित छु।
नेपालको टेलिकम इतिहासमा अब एक नयाँ नाम थपिएको छ - माइकल फोले, अफ्रिकादेखि एसिया पार गर्दै आएका उनी, के नेपालमा डिजिटल क्रान्तिको अर्को पाना लेख्नेछन्?
तपाईंको विचार के छ?
माइकल फोलेले एनसेललाई कहाँसम्म पुर्याउने होलान्?
Comment मा लेख्न नबिर्सनुहोस्।
Comments
Post a Comment